çiy
Büyüt
Bir örümcek ağındaki çiy taneleri. 

Çiy nedir?

Havadaki su buharının soğuyarak su damlası haline gelmiş şeklidir. Sabahleyin yaprakların üstünde yağmurdan arta kalmış gibi parıldayan su damlacıkları çiğden başka bir şey değildir. Bu, havadaki nemin yoğunlaşması sonucu meydana gelen bir olaydır. Geceleri bitkiler gibi çok soğuyan cisimlere dokunan havanın içindeki buhar orada yoğunlaşarak su damlası halini alır. Bunun buz haline gelmiş olanına «kırağı» denir. Bu, bitkiler için çok zararlıdır. Bundan başka ayazlı gecelerde ağaç ve direklerin buzlandığını görürüz ki, buna da «kıraç» denir.

Hava kütlesi içinde belli miktarda nem vardır. Bu nem miktarı sıcaklığa veya basınca bağlı olarak değişiklik gösterir. 10 °C sıcaklıkta ve normal basınçta 1 m 3 hava içindeki su buharı 9,39 gr’dır. Bu miktara havanın doymuş nem miktarı denir. Nem miktarı sıcaklıkla arttığı için bu sıcaklık düşerse (aynı basınç altında) 1 m 3 havada 9,39 gr su buharı bulunamaz. Bir miktar su buharının yoğunlaştığı görülür.

Hava içindeki O 2 molekülleri havanın ısı kaybını çok yavaşlatır. Geceleri toprak havaya göre daha fazla ısı kaybına uğrar. Toprağa değen hava kütlesi yukarılardaki hava kütlesine göre daha düşük sıcaklıktadır. Bu kütlenin taşıyabileceği nem nispeti düşer. Taşıyamayıp bıraktıkları nem yoğunlaşarak küçük su damlacıkları halinde toprak yüzeyi üzerinde kalırlar. Toprak yüzeyinde yoğunlaşan bu su kütleleri çiy’i meydana getirir.

Çiğ ve kırağı normalde yere yakın havanın doymuş olduğu durumlarda meydana gelir. Kırağı, yerde oluşan çiğ tanelerinin sonradan donmasıyla olabileceği gibi, doğrudan 0 °C'nin altındaki bir sıcaklıkta su buharının cisimler üzerinde donmasıyla da olabilir. Sis ve bulut yerin radyasyonel olarak soğumasını engellediğinden sisli ve bulutlu havalarda kırağı görmek mümkün olmaz Çiğ ve kırağı havadaki su buharının fazla olduğu durumlarda meydana gelir. Havadaki fazla su ise topraktan, bitkilerin yapraklarından, ya da yağmurlu bir günün ardından oluşan buharlaşma veya sıcaklığın doyma noktasına kadar düşmesiyle oluşur.

çiy

Çiğ ve kırağı havadan yağmaz, havadan yere düşmez. Kırağı küçük buz kristallerinden oluşur ama donmuş bir çiğ değildir. Bunlar bir yağış türü de olmadığı için miktarları meteorolojide ölçülmez. Sadece çisenti, yağmur, kar dolu ve bunların türevlerine yağış denir ve miktarları ölçülür. Meteorolojide hava sıcaklığı yaklaşık olarak yerden 2 metre yükseklikte olan alet siperlerinin içinde ölçülür. Bu nedenle yer yüzeyindeki cisimlerin sıcaklığıyla hava sıcaklığı çoğu zaman farklıdır. Bazen hava sıcaklığı sıfır derece olunca yer yüzeyi sıcaklığı donma noktasının üzerinde olabilir. Bazen de yer yüzeyi sıfır derecenin altında bir sıcaklığa sahipken hava daha sıcak olabilir. Toprak ve yere yakın seviyeler havaya nazaran daha çabuk ısınır ve daha çabuk soğur.

Enverziyon, sis, kırağı ve çiğ; yer ve yere yakın seviyeler ile üst seviyelerdeki farklı sıcaklık ve nem dağılımlarının oluştuğu rüzgarsız, kış ve kışa yakın mevsimlerde daha fazla görülür. Bazen sadece hava ile yer yüzeyi sıcaklıklıları değil, yer yüzeyindeki cisimlerin sıcaklıkları da birbirinden çok farklı olabilir. Yüzey sıcaklığına bağlı olarak bahçede çiğ oluşurken, otoparktaki araçların üzerinde kırağı oluşabilir. Bitki ve araç yüzeyleri daha da soğursa, araçların üzerinde şiddetli bir kırağı oluşurken bitkilerin üzerinde de donmuş çiğ oluşur. Eğer hava sıcaklığı -10 derece civarına ve daha altına kadar düşerse kırağı pencerelerimizde tüy, yelpaze ve dantele benzer şekillere neden olur.

Sözlükte "çiy" ne demek?

1. Havada buğu durumundayken akşamın ve gecenin serinliğiyle yerde ya da bitkilerde toplanan küçük su damlaları, şebnem.

Cümle içinde kullanımı

Çimenlerin üzerindeki çiylerde güneşten düşmüş parlak elmas damlalarını ayaklarıyla ezdi.
- Ö. Seyfettin

Çiy kelimesinin ingilizcesi

[Christ in Youth] n. dew